20’lik Diş Çekimi Sonrasında His Kaybı veya Uyuşukluk: Neden Olur, Ne Zaman Geçer?
Gömülü 20 yaş dişi operasyonları sonrasında dudak, dil veya çene ucunda görülen uyuşukluk (parestezi), hastaları en çok endişelendiren ancak genellikle geçici olan bir durumdur. Bu rehberde, his kaybının nedenlerini, ne kadar sürdüğünü ve tedavi sürecini kanıta dayalı bilgilerle açıklıyoruz.
Parestezi (His Kaybı) Nedir?
Parestezi, bir sinirin hasar görmesi veya baskı altında kalması sonucu ilgili bölgede his duyusunun azalması, karıncalanma, yanma veya tamamen kaybolması durumudur. 20 yaş dişi çekimlerinde genellikle alt çenede geçen iki önemli sinir etkilenir:
- Inferior Alveolar Sinir (Alt Çene Siniri): Alt dudak ve çene ucunun hissini sağlar.
- Lingual Sinir (Dil Siniri): Dilin ön 2/3'lük kısmının hissini ve tat duyusunu sağlar.
Neden Uyuşukluk Olur?
20 yaş dişlerinin kökleri bazen bu sinirlere çok yakın veya temas halinde olabilir. Cerrahi işlem sırasında:
- Dişin kökünün sinire baskı yapması,
- Cerrahi aletlerin sinire teması,
- İşlem sonrası oluşan ödemin (şişlik) sinire baskı yapması
gibi nedenlerle geçici his kayıpları yaşanabilir. Sinirin tamamen kopması (nörotmesis) son derece nadirdir.
Belirtileri Nelerdir?
Hastalar genellikle anestezinin (uyuşturucu iğnenin) etkisinin hiç geçmediğini hissederler. Belirtiler şunları içerir:
- Alt dudakta ve çene ucunda hissizlik (dokunulduğunun hissedilmemesi).
- Dilde uyuşukluk, tat almada değişiklik veya yanma hissi.
- Konuşurken veya yemek yerken dudağın ısırılması (hissedilmediği için).
- Ağrı genellikle yoktur, sadece "karıncalanma" veya "uyuşukluk" vardır.
His Kaybı Ne Kadar Sürer?
Sinir hasarının derecesine göre iyileşme süreci değişir:
- Ödeme Bağlı Baskı (Nöropraksi): Genellikle ödem azaldıkça 1-2 hafta içinde kendiliğinden düzelir. En sık görülen form budur.
- Hafif Sinir Zedelenmesi: Sinir liflerinin onarımı 1 ila 6 ay sürebilir. Bu süreçte his yavaş yavaş geri döner.
- Kalıcı Hasar: 12 aydan uzun süren his kayıpları kalıcı kabul edilebilir, ancak bu durum modern cerrahi tekniklerle %1'in altındadır.
Tedavi Yöntemleri
Uyuşukluk fark edildiğinde ilk adım paniğe kapılmadan hekiminize başvurmaktır. Tedavi süreci şunları içerebilir:
1. Takip ve Gözlem
Çoğu vaka kendiliğinden iyileşir. Hekiminiz belirli aralıklarla his testleri yaparak iyileşmeyi takip eder.
2. İlaç Tedavisi
Sinir iyileşmesini desteklemek amacıyla B vitamini kompleksleri (B1, B6, B12) reçete edilebilir. Ayrıca ödemi azaltmak için anti-enflamatuar ilaçlar (kortikosteroidler) akut dönemde kullanılabilir.
3. Lazer Tedavisi
Düşük seviyeli lazer terapisi (LLLT), sinir rejenerasyonunu hızlandırmak ve enflamasyonu azaltmak için destekleyici bir tedavi olarak kullanılabilir.
4. Mikrocerrahi (Çok Nadir)
Sinirin fiziksel olarak koptuğu veya ciddi şekilde sıkıştığı, 6 aydan uzun süren ve iyileşme belirtisi göstermeyen vakalarda sinir onarımı ameliyatları düşünülebilir.
Önleme: Risk Nasıl Azaltılır?
Operasyon öncesi detaylı bir radyolojik inceleme (Panoramik röntgen ve gerekirse 3D Tomografi) ile sinir ve diş kökü ilişkisi netleştirilmelidir. Hekiminiz riskli bir durum görürse:
- Köklerin bir kısmının bırakıldığı "Kornektomi" işlemini önerebilir.
- Daha koruyucu cerrahi teknikler uygulayabilir.
Sonuç
20’lik diş çekimi sonrası his kaybı, hastaların yaşam kalitesini geçici olarak etkilese de, büyük oranda geri dönüşlüdür. Eğer operasyon sonrası uyuşukluğunuz ertesi gün hala devam ediyorsa, mutlaka hekiminizle iletişime geçiniz.