Çene Kemiği Erimesi Tedavi Yöntemleri

Çene kemiği erimesi, dişleri çevreleyen ve destekleyen alveol kemiğinin zamanla hacim ve yoğunluk kaybetmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Uzun süreli diş eksiklikleri, periodontal (diş eti) hastalıklar, travmalar veya ill-fitting protezler, çene kemiğinde geri dönüşü zor kayıplara neden olabilir.

Günümüzde gelişen cerrahi ve biyomateryal teknolojileri sayesinde, çene kemiği erimesi pek çok vakada tamamen tedavi edilemese de, kemik hacmi artırılabilir ve implantlar için yeterli zemin oluşturulabilir.

Çene kemiği erimesi nedir?

Sağlıklı bir çene kemiği, diş köklerini çevreleyip destekleyen dinamik bir dokudur. Diş kökleri, çiğneme kuvvetleri aracılığıyla kemiğe sürekli uyarı gönderir ve bu uyarı, kemik dokusunun canlı kalmasını sağlar. Diş kaybı sonrası bu uyarı ortadan kalktığında, ilgili bölgede kemik zamanla hacim kaybetmeye başlar; bu sürece kemik rezorpsiyonu (kemiğin erimesi) denir.

Erken dönemde sadece radyografilerde (panoramik film, tomografi) fark edilen bu kayıp, ilerleyen dönemlerde yüz profilinde değişiklik, çene hattında incelme, protezlerin oturmaması ve implant planlamasında zorluk şeklinde kendini gösterebilir.

Çene kemiği neden erir?

• Diş kaybı ve uzun süre boş kalan bölgeler: Çekim sonrası boş kalan soket zamanla daralır ve yük almayan kemik giderek incelir.
• Periodontal hastalıklar: Diş eti iltihaplarının ilerlemesi, dişi tutan kemikte geri dönüşü olmayan kayıplara yol açabilir.
• Travma ve kist/tümör cerrahileri: Çenedeki kırıklar, kist veya tümör nedeniyle yapılan cerrahiler kemik dokusunun bir kısmının kaybıyla sonuçlanabilir.
• Uzun süreli hareketli protez kullanımı: Uygun olmayan protezler, kemik üzerinde belirli noktalara aşırı baskı uygulayarak rezorpsiyonu hızlandırabilir.
• Yaşa bağlı değişiklikler ve sistemik hastalıklar: Osteoporoz gibi kemik yoğunluğunu azaltan sistemik tablolar da çene kemiği üzerinde etkili olabilir.

Çene kemiği erimesi nasıl tespit edilir?

Çene kemiği erimesinin derecesi; klinik muayene ile birlikte panoramik röntgen ve gerekirse konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (CBCT) ile değerlendirilir. Bu sayede:

• Kemik yüksekliği,
• Kemik kalınlığı (genişliği),
• Sinüs tabanı, sinir kanalı gibi anatomik yapılarla olan ilişkisi

detaylı olarak analiz edilir. Elde edilen veriler, uygulanacak tedavi yöntemini ve planlanabilecek implant sayısını/doğrultusunu belirlemede kritik öneme sahiptir.

Çene kemiği erimesi tedavi yöntemleri

Çene kemiği erimesinin tedavisi, kayıp miktarı, bölgesi (üst/alt çene, ön/büyük azı bölgesi), hastanın genel sağlık durumu ve planlanan protetik/implant tedaviye göre kişiye özel planlanır. En sık kullanılan yöntemler şunlardır:

Kemik grefti (kemik tozu) uygulamaları

Kemik grefti, eksik olan kemik hacmini artırmak amacıyla ilgili bölgeye kemik veya kemik benzeri materyal eklenmesi işlemidir. Kullanılan greft materyali; hastanın kendi kemiğinden (otogreft), doku bankasından (allogreft), hayvansal kaynaklı (ksenogreft) veya tamamen sentetik (alloplast) yapıda olabilir.

Kemik grefti uygulamaları şu durumlarda tercih edilebilir:

• İmplant için yüksekliğin veya genişliğin yetersiz olduğu bölgelerde,
• Diş çekimi sonrası soketlerin korunması (socket preservation),
• Periodontal kemik defektlerinin tedavisi,
• Küçük–orta boy kemik kayıplarının onarımı.

Uygulanan greft, zamanla vücut tarafından remode edilerek yeni kemik dokusuyla yer değiştirir ve implantlar için daha stabil bir zemin oluşmasına katkı sağlar.

Sinüs lifting (sinüs kaldırma ameliyatı)

Üst çene büyük azı bölgesinde diş kaybı sonrası hem kemik erimesi hem de maksiller sinüsün aşağıya doğru genişlemesi görülebilir. Bu durumda implant için gereken kemik yüksekliği yetersiz kalır. Sinüs lifting, sinüs tabanını yükselterek araya kemik grefti yerleştirilen cerrahi bir işlemdir.

Başlıca iki teknikten söz edilebilir:

• Kapalı (internal) sinüs lifting: Daha sınırlı kemik eklemesi gereken, nispeten hafif vakalarda uygulanır ve çoğu zaman implant ile aynı seansta yapılabilir.
• Açık (lateral) sinüs lifting: Kemik yüksekliğinin ciddi oranda yetersiz olduğu durumlarda tercih edilir. Yan duvardan açılan pencere aracılığıyla sinüs membranı kaldırılır ve altına greft materyali yerleştirilir.

Doğru planlanan ve uygun vakalarda uygulanan sinüs lifting, üst çenede implant yapılmasına olanak sağlayan temel kemik artırma yöntemlerinden biridir.

Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu (Guided Bone Regeneration - GBR)

Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu, kemik greftlerinin özel bariyer membranlarla kapatılarak, yeni kemik oluşumunun kontrollü şekilde sağlandığı bir tedavi yaklaşımıdır. Bariyer membran, yumuşak dokuların greft alanına girmesini engellerken, kemik hücrelerinin bölgeye göç etmesini destekler.

GBR özellikle:

• İmplant çevresinde küçük–orta boy kemik defektlerinin onarımında,
• Çekim boşluklarının korunmasında,
• İnce alveol kretlerinin genişletilmesinde

sıklıkla kullanılan, bilimsel temeli güçlü bir yöntemdir.

PRF ve biyolojik destekli kemik rejenerasyonu

PRF (platelet-rich fibrin) gibi hastanın kendi kanından elde edilen biyolojik ürünler, kemik greftlerinin üzerine veya içine uygulanarak iyileşmeyi hızlandırmak ve doku kalitesini artırmak amacıyla kullanılabilir. Bu teknikler, kemik oluşumunu destekleyen büyüme faktörlerini yoğunlaştırarak, greft alanında rejeneratif süreci olumlu yönde etkiler.

İmplant üstü sabit/hareketli protez çözümleri

Çene kemiği erimesi ileri düzeyde olan ve klasik implant yerleşimine izin vermeyen vakalarda; açılı implantlar, daha ön bölgelerde konumlandırılan implantlar veya belirli konseptler (örneğin tam ark sabit protezler) ile çiğneme fonksiyonu ve estetik geri kazandırılabilir. Bazı hastalarda ise kemik hacminin durumu ve sistemik koşullar gereği, iyi planlanmış hareketli protezler hâlâ geçerli bir seçenektir.

Tedavi süreci nasıl planlanır?

Çene kemiği erimesi tedavisi, her hasta için kişiye özel bir planlama gerektirir. Bu planlama sürecinde:

• Ayrıntılı klinik muayene,
• Panoramik röntgen ve CBCT ile üç boyutlu değerlendirme,
• Genel sağlık durumu ve kullanılan ilaçların sorgulanması,
• Hastanın estetik beklentileri ve çiğneme fonksiyonu hedefleri

birlikte ele alınır. Elde edilen veriler doğrultusunda hangi bölgede hangi tür kemik artırma işleminin yapılacağı ve implantların sayısı/konumu belirlenir.

Tedavi sonrası iyileşme süreci

Kemik grefti, sinüs lifting veya GBR gibi işlemlerden sonra iyileşme süreci; kullanılan teknik, greft materyali, hastanın genel durumu ve ağız hijyenine uyumuna göre değişir. Genel olarak:

• İlk günlerde hafif–orta şiddette şişlik ve hassasiyet görülebilir,
• Soğuk uygulama ve reçete edilen ilaçlar bu dönemi daha konforlu geçirmenizi sağlar,
• Sigara kullanımı iyileşmeyi olumsuz etkiler; mümkünse bırakılması, değilse mutlaka azaltılması önerilir,
• İmplant planlanan bölgelerde, greftin olgunlaşması için çoğu zaman birkaç ay bekleme süresi gerekebilir.

Erken dönemde önlem almak neden önemlidir?

Diş çekimi sonrası soketin hemen kemik grefti ile doldurulması ve uygun membranlarla korunması, kemik kaybını azaltmaya yardımcı olabilir. Bu sayede ileride daha geniş kemik artırma operasyonlarına ihtiyaç kalmadan, implantların daha öngörülebilir şekilde planlanması mümkün olur.

Sık sorulan sorular

Çene kemiği erimesi tamamen geri getirilebilir mi?

İleri derece kemik kayıplarında kemiği tamamen eski hâline getirmek her zaman mümkün olmasa da, kemik grefti ve benzeri cerrahi yöntemlerle implant için yeterli kemik hacmi sağlanabilir. Tedavinin başarısı; kaybın düzeyine, sistemik duruma ve hastanın ağız bakımına bağlıdır.

Çene kemiği erimesi tedavisi ağrılı mıdır?

İşlemler lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında ise birkaç gün sürebilen hafif–orta düzeyde ağrı ve şişlik görülebilir. Hekiminizin önereceği ağrı kesici ve bakım önerileriyle bu dönem genellikle kontrol altına alınabilir.

Kemik grefti sonrası ne zaman implant yapılabilir?

Greftin vücut tarafından kabul edilmesi ve yeni kemik oluşumu için genellikle birkaç ay beklemek gerekir. Bu süre; uygulanan tekniğe ve bölgeye göre değişir ve çoğu zaman 3–9 ay arasında planlanır. Kesin zamanlama, radyografik kontrollerle diş hekiminiz tarafından belirlenir.

Sinüs lifting herkes için uygun mudur?

Sinüs lifting, doğru endikasyon ve iyi planlama ile güvenli bir işlemdir; ancak her cerrahi gibi herkes için uygun olmayabilir. Sinüs bölgesine ait anatomik özellikler, sistemik hastalıklar ve sigara kullanımı gibi faktörler mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.

Çene kemiği erimesini önlemek için neler yapılabilir?

• Diş kaybı durumunda, ilgili bölgeyi uzun süre boş bırakmamak,
• Düzenli diş hekimi kontrollerine gitmek,
• Periodontal hastalıkları erken dönemde tedavi ettirmek,
• Uygun olmayan protezleri uzun süre kullanmamak,
• Sigara kullanımını bırakmak veya azaltmak

çene kemiğinin mümkün olduğunca korunmasına yardımcı olur.

Bu sayfa, çene kemiği erimesi ve tedavi yöntemleri hakkında genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi planlaması için mutlaka diş hekiminize başvurunuz.