Kanal Tedavili Dişlerde Kırılma: Nedenleri ve Önleme Yolları

Kanal tedavisi, derin çürük veya travma nedeniyle enfekte olmuş dişleri kurtarmak için yapılan en etkili tedavidir. Ancak hastaların en sık karşılaştığı sorunlardan biri, tedavi edilen dişin aylar veya yıllar sonra kırılmasıdır. Peki, kanal tedavili dişler neden kırılır ve bunu önlemek için neler yapılabilir?

Kanal Tedavili Diş Neden Daha Kırılgandır?

Kanal tedavisi gören bir dişin yapısında bazı temel değişiklikler meydana gelir:

• Su Kaybı (Dehidrasyon): Dişin canlı dokusu (pulpa) alındığı için dişin nem dengesi değişir ve zamanla daha "gevrek" (kırılgan) bir yapıya bürünür.
• Madde Kaybı: Çürüğün temizlenmesi ve kanallara ulaşmak için açılan giriş kavitesi, dişin doğal destek dokusunu azaltır.
• Kolajen Yapısının Bozulması: Dişin esnekliğini sağlayan kolajen liflerindeki değişimler, darbelere karşı direnci düşürebilir.

Kırılmayı Önlemek İçin Hangi Tedaviler Uygulanır?

Kanal tedavisi sonrası dişin üzerine yapılacak restorasyon (üst yapı), dişin ömrünü belirleyen en önemli faktördür. Sadece dolgu yapmak her zaman yeterli olmayabilir.

1. Porselen Kaplama (Kron)

Özellikle arka bölgedeki azı dişleri çiğneme sırasında çok yüksek kuvvetlere maruz kalır. Dişin etrafını tamamen saran bir porselen veya zirkonyum kaplama, dişi bir çember gibi tutarak çatlama ve kırılma riskini minimize eder. Çoğu durumda kanal tedavili azı dişleri için en güvenli seçenek kaplamadır.

2. Overlay ve Onlay (Yarım Kaplama)

Eğer dişin kenar duvarları sağlamsa ancak çiğneme yüzeyi zayıfsa, dişin tamamını kesmek yerine sadece üst kısmını örten porselen dolgular (overlay/onlay) tercih edilebilir. Bu yöntem hem sağlam diş dokusunu korur hem de kırılmaya karşı direnç sağlar.

3. Endokron (Endocrown)

Çok fazla madde kaybı olan dişlerde, kök kanalının içinden de destek alan özel tek parça porselen restorasyonlardır. Klasik kaplamalara göre daha az diş kesimi gerektirir.

4. Fiber Post Uygulaması

Dişin kuron kısmında neredeyse hiç sağlam duvar kalmadıysa, kök kanalının içine "fiber post" (vida benzeri yapı) yerleştirilerek dolguya destek sağlanır. Üzerine mutlaka kaplama yapılması önerilir.

Kırılan Kanal Tedavili Diş Kurtarılabilir mi?

Bu sorunun cevabı kırığın nerede ve nasıl olduğuna bağlıdır:

• Mine Kırıkları: Sadece dişin köşesinden küçük bir parça koptuysa dolgu ile kolayca tamir edilebilir.
• Diş Eti Seviyesinde Kırıklar: Eğer kırık hattı diş etinin hemen üzerindeyse veya az altındaysa, diş eti düzenlemesi (gingivektomi) yapılarak üzerine kaplama yapılabilir ve diş kurtarılabilir.
• Dikey Kök Kırıkları: Kırık hattı kökün derinliklerine kadar iniyorsa veya diş dikey olarak ikiye ayrılmışsa (split), ne yazık ki bu dişin çekilmesi gerekebilir. Bu durumda implant tedavisi en iyi seçenektir.

Diş Hekimi Önerileri

• Kanal tedavisi sonrası hekiminiz "kaplama yapalım" diyorsa bunu ertelemeyin. Geçici dolgu ile uzun süre beklemek dişin kırılmasına neden olabilir.
• Sert gıdaları (fındık, buz vb.) dişlerinizle kırmaktan kaçının.
• Diş sıkma (bruksizm) alışkanlığınız varsa gece plağı kullanarak dişlerinize binen yükü azaltın.

Sıkça Sorulan Sorular

Kanal tedavisi sonrası hemen yemek yiyebilir miyim?

Uyuşukluk geçene kadar (yaklaşık 2-3 saat) yemek yenmemesi önerilir. Ayrıca geçici dolgu varsa o tarafı sert çiğneme için kullanmamak gerekir.

Kaplama yapılırsa diş çürür mü?

İyi yapılmış ve bakımı düzenli yapılan bir kaplamanın altındaki diş çürümez. Ancak ağız hijyeni kötü olursa kaplamanın kenarından sızan bakteriler dişi çürütebilir.

Kanal tedavili diş ağrır mı?

Sinirleri alındığı için sıcak-soğuk hassasiyeti olmaz ancak kök ucunda enfeksiyon gelişirse baskı ile ağrı hissedilebilir. Kırık durumunda da hareketlilik ve ağrı görülebilir.